Wg Henryka Borka nazwa ma związek z rzeką (Opawicza, XV w.), a Opawica jest dopływem Opawy. Nazwa rzeki jest przedsłowiańska i pochodzi od praindoeuropejskiej bazy ap - woda., apa = opa.

Nazwa wsi (Opawicz, po niemiecku Troplowitz ) została po raz pierwszy wymieniona w dokumencie z 18 VII 1256r., w którym król czeski Przemysł Ottokar II zatwierdził zamianę dworu w Opawicz przez mieszczan z Opawy na dwór w Slavkovie z braćmi zakonu krzyżackiego w Opawie. Po śmierci ks. Mikołaja I opawskiego i po podziale księstwa opawskiego na opawskie, krnowskie i głubczyckie, Opawica znalazła się w księstwie opawskim, a w 1410r. panami Opawicy i majątku Lenarcice drogą kupna zostali właściciele Włodzienina. Oba majątki zostały połączone.

Już w XV w. w Opawicy w środy odbywały się targi dla okolicznej ludności. Ustały w I poł. XIX w. W 1582r. Albrecht von Füllstein przekazał Opawice i Lenarcice Wacławowi Haugwitzowi, zaś w 1658r. oba majątki przejął hrabia Karol Maksymilian Sedlnicki, tajny radca i starosta ziemski u boku księcia Liechtensteina, pana Opawy i Krnowa. Poza tym Sedlnicki posiadał: górne i dolne Krasne Pole, Kobyli, Burkwiz, Nasiedle, Włodzienin, Pietrowice Głubczyckie, Chróścielów, Sudice, Stremplovice, a od 1686r. Radynię, Dobieszów i Jabłonkę.

Opawica w 1935r. (fot. w "Leschwitzer Tischkerier - Kalender" 1935)

W 1742r. zakończyła się I wojnie śląska, którą zwyciężyły Prusy. Wytyczona została granica. Opawica została podzielona między Austrię a Prusy, a granicę stanowiła rzeka Złota Opawa. Opawickie rodziny rozdzielił szlaban graniczny.

W 1723r. w miasteczku Opawica znajdowało się sędziostwo, młyn oraz 31 domów. Po pokoju wrocławskim (1742) po stronie austriackiej (dziś czeskiej) pozostało 12 domów. Opawica znalazła się w nowo utworzonym powiecie głubczyckim (Kreis Leobschütz). W 1759r. pożar zniszczył kościół, plebanię, szkołę, część domów i 11 stodół. W 1776r. ponownie paliła się plebania oraz 16 domów. W 1783r. stały tu 24 domy, w 1914r. 42 domy, a do mieszkańców należało 470 mórg. Felix Triest podaje, że teren jest górzysty, a ziemia ma podłoże łupkowe. Uprawiano ze średnim sukcesem żyto i owies. Trzymano 18 koni rasy krajowej, 2 woły i 16 sztuk innego bydła. Produkty rolne sprzedawane były w Głubczycach i Albrechticach.

Wg Wiesława Drobka pod koniec XIV w. Opawica otrzymała prawa miejskie (brakuje na ten temat źródeł ), a w 1742r. je utraciła, stając się miejscem targowym. Robert Hofrichter pisze, że w 1808r. (reforma miast pruskich) małe miasteczka, w tym Opawica, miały zadecydować, czy chcą być miastami, czy miejscowościami targowymi. Opawica wybrała pierwszą propozycję i do 1945r. miała własną radę miejską i burmistrza, herb jednak miał charakter wiejski.

Miasteczko Opawica słynęło z tkactwa. Wg Triesta w 1863r. pracowało tu przy 147 krosnach 55 mistrzów tkackich i 103 czeladników. Sporządzano piękne stołowe adamaszki i inne towary adamaszkowe, w większej części sprzedawane przez chałupników w różnych pruskich prowincjach lub dostarczane do ustalonych domów handlowych, a także sprzedawane na większych targach. W następnych latach ta liczba zaczęła spadać. Malała również liczba ludności. W 1863r. cech tkaczy liczył 42 członków, cech ślusarzy i stolarzy tyle samo, szewców i garbarzy 35, krawców 32, łącznie 151 mistrzów rzemiosła. Jeśli chodzi o tkactwo, w 1939r. używana tu była już tylko jedna maszyna żakardowa.

Opawicki tkacz przy pracy (fot. w "Leschwitzer Tischkerier - Kalender" 1936)

W 1856r. zamknięty został wiejski browar, po 1945r. rozgruzowany. W miejscowości działał młyn, który od roku 1895 znajdował się w posiadaniu rodziny Neugebauer. W 1947r. zakończył swoją pracę i dziś jest własnością prywatną. Znajdujący się na rynku pruski urząd celny w 1908r. przeniesiono do Opawicy Wsi w pobliże granicy.

Już w 1763r. w Opawicach znajdował się urząd pocztowy, który w 1893r. obniżono do rangi agencji pocztowej, ponieważ przy dworcu kolejowym w Mokrem powstał nowy urząd pocztowy.

Sklep Paula Marka, okres międzywojenny

Od 1890r. Opawica miała połączenie z Głubczycami szosą. W 1878r. założono tu związek kombatantów, w 1883r. straż pożarną, a w 1913r. fabrykant Hobsa założył elektrownię, która zaopatrywała w prąd kościół z plebanią, szkołę, sklepy i kilka gospodarstw. Oświetlono rynek i ulice. W 1897r. powstała kasa oszczędnościowo - pożyczkowa, z której usług korzystali również mieszkańcy Opawicy - Wsi, Lenarcic, Krasnego Pola, Radyni. Istniał tu też Związek czeladników, przekształcony w 1904r. w Związek Robotników.

W 1903r. wylała rzeka Opa niszcząc domy i pola. Jej nurty porwały kilka domów. Potężny strumień przedarł się miedzy młynem a browarem i wymył koryto na rynku.

W czasie I wojny światowej poległo 15 mieszkańców miasteczka Opawicy (na łączną liczbę 401 mieszkańców). W okresie międzywojennym postawiono im pomnik. 24 VI na św. Jana udawały do niego wszystkie miejscowe związki, uczniowie i mieszkańcy. Recytowano wiersze, śpiewano, a wieczorem zapalano pochodnie. Ku pamięci zmarłych palono wieńce i wiązanki kwiatów.

Pomnik poległych w latach 1914 - 18 dawniej i dziś

1 X 1934r. nastąpiło urzędowe połączenie miasteczka Opawicy z Opawicą wsią w jedną gminę Opawica.

Opawica, okres międzywojenny (ze zbioru Piotra Zimnego)

W czasie II wojny światowej w Opawicy znajdowały się 2 komanda pracy obozu Stalag VIII B. Pierwsze powstało jesienią 1939r. Tworzyli je polscy jeńcy wojenni z kampanii wrześniowej, ok. 40 jeńców, którzy pracowali przy budowie drogi. W następnym roku komando to zredukowano do 12 osób i zatrudniono w rolnictwie. W 1941r. ci polscy jeńcy otrzymali status cywilnych robotników przymusowych. W tym samym roku (1941) przez kilka miesięcy istniało tu 20 - osobowe komando jeńców brytyjskich, zatrudnionych w rolnictwie. Jeńcy ci kwaterowali w miejscowej restauracji. W marcu 1945r. przez Opawicę przetoczyło się wiele kolumn mieszkańców z ewakuowanych wsi powiatu głubczyckiego.

26 III 1945r. po ciężkich walkach Opawicę zdobyły wojska radzieckie z 59. Armii dowodzonej przez gen. lejtn. Iwana Korownikowa. Po zakończeniu działań wojennych powracający mieszkańcy zastali na polach liczne zwłoki żołnierzy radzieckich i niemieckich, których nie miał kto pochować, a silny zapach rozkładu wypełniał powietrze.

Po wojnie w Opawicach osiedlili się Polacy, którzy przebywali w tych okolicach na przymusowych robotach. W lipcu 1945r. i w następnych miesiącach przybyli osadnicy z Polski Centralnej oraz z Kresów Wschodnich, głównie z Wołowego, pow. Bóbrka (woj. lwowskie) i z powiatów Nisko, Brzeżany, Przemyślany. Musieli porzucić własną ojcowiznę i zamieszkać razem z miejscową ludnością niemiecką, do lipca 1946r., kiedy to nastąpiło jej wysiedlenie. Zaostrzyły się stosunki polsko - czeskie. Czechosłowacja wysuwała roszczenia m.in. do Głubczyc, Raciborza i Kłodzka. W czerwcu 1945r. w Opawicy stacjonowało 5 polskich żołnierzy dowodzonych przez wójta. 12 czerwca zdarzyła się tu tragedia. Na terytorium polskim zginął czechosłowacki żołnierz. Śledztwo wykazało, że żołnierz upadł i postrzelił się śmiertelnie z własnego karabinu. W roku 1950 wprowadzono przepustki na pobyt w strefie przygranicznej, zaorano i zabronowano cały pas graniczny.

W lipcu 1997r. cały pas przygraniczny nawiedziła wielka powódź. Największe szkody ponieśli Ewa i Ryszard Trela: stracili dom. Z całej Polski nadchodziły dary dla powodzian w postaci żywności i odzieży, następnie materiałów budowlanych i środków grzybobójczych. Firma "Atlas" w porozumieniu z TV "Polsat" zbudowała państwu Trela dom w Krasnym Polu. W tym roku odbyły się skromne dożynki, a korona żniwna na pamiątkę strasznych wydarzeń z lipca, miała kształt łodzi.

Liczba mieszkańców:
1783r. 177
1845r. 565, w tym 509 katolików, 25 ewangelików i 31 Żydów
1855r. 550
1861r. 585, w tym 560 katolików, 15 ewangelików i 10 Żydów
1880r. 605, w tym 595 Niemców i 10 Słowian
1890r. 640
1910r. 401, w tym 384 katolików i 17 ewangelików, 396 Niemców i 5 Słowian
1928r. 368, burmistrzem był zegarmistrz Rudolf Mosler
1930r. 557, burmistrzem był chłop Josef Krumpholz
1939r. 580
1973r. 186
1996r. 162
2006r. 123

Liczba domów mieszkalnych:
1780r. 24
1845r. 43
1910r. 47

Miejsce, w którym jeszcze po II wojnie światowej miała się znajdować synagoga w Opawicy

Katarzyna Maler

Literatura:

1. Borek H., Górny Śląsk w świetle nazw miejscowych, Opole 1988.
2. Drobek W., Rola miast zdegradowanych w sieci osadniczej Śląska, Opole 1999.
3. Grünhagen C., Regesten zur schlesischen Geschichte Namens des Vereins zur Geschichte und Alterthum Schlesiens, Breslau 1875.
4. Hofrichter R., Heimatkunde....op. cit.
5. Kronika parafii Opawica 1945 - 2000.
6. "Leobschützer Heimatbrief" i "Leobschützer Heimatblatt", 1949 - 2006.
7. "Leschwitzer Tischkerier - Kalender" 1926 - 1942.
8. Łukowski S., Zbrodnie hitlerowskie na Śląsku opolskim w latach 1933 - 1945, Wrocław 1978.
9. Szymkowicz P., Polsko - czechosłowacki konflikt graniczny na odcinku Śląska Opolskiego i Opawskiego w latach 1945 - 1947.